คือเจ้า ก๊าซโอโซน อยู่ในชั้นบรรยากาศสตราโตสเฟียร์ ทำหน้าที่ค่อยกรองรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) จากดวงอาทิตย์ ไม่ให้ส่องมายังโลกมากเกินไป โอโซนจึงเปรียบเสมือน "เกราะคุ้มกันภัยของโลก" แต่มนุษย์กลับใช้สารเคมีที่ทำลายชั้นโอโซน เช่น สาร CFCs (โคลโรฟลูออโรคาร์บอน) ที่มีอยู่ในเครื่องทำความเย็น เช่น ตู้เย็น เครื่องปรับอากาศ สเปรย์พ่นต่าง ๆ และการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
ส่งผลให้ชั้นบรรยากาศโอโซนทบางลงเกิดรูรั่วบริเวณขั้วโลก และทำให้โลกมีอุณหภูมิสูงขึ้น เพื่อให้ประชาคมโลกตระหนักถึงความสำคัญของชั้นโอโซน และร่วมมือกันปกป้องชั้นบรรยากาศของโลก องค์การสหประชาชาติ ได้กำหนดวันโอโซนโลก (World Ozone Day) ตรงกับวันที่ 16 กันยายนของทุกปี
.JPG)
วันเปิดสวนป่าปรุง ในต้นเดือนกันยายนที่ผ่านมา ผมได้เจอกับพืชชนิดหนึ่งนั้นคือ “มอส” (Moss) ชอบมากทำให้ผมนึกถึงตอนยังเด็ก ฤดูฝนแบบนี้แหละไปเก็บมอสอยู่บนโพนต้นไม้มาเล่นจัดบ้านสวน จึงหาข้อมูลความสามารถของมอสมาฝาก เขามีหน้าที่เหมือนกับ “สถานีตรวจวัดและดูดซับสารพิษในอากาศ” สรุปได้ ดังนี้
มอส ช่วยดูดซับสารพิษ
- มอสไม่มีราก แต่จะดูดซับน้ำ แร่ธาตุ และก๊าซต่าง ๆ จากบรรยากาศและฝนที่ตกลงมาโดยตรง ทำให้ทุกสิ่งที่มีอยู่ในอากาศ (รวมถึงมลพิษ) เข้าไปสะสมในเนื้อเยื่อของมอสได้อย่างรวดเร็ว
- มอสไม่มีใบที่หนา ทำให้สารเคมี ก๊าซพิษ และโลหะหนักสามารถซึมผ่านและสะสมในตัวมอสได้ง่าย
มอส ช่วยตรวจสอบคุณภาพอากาศ
- มอสในธรรมชาติ หากพื้นที่ใดมีมอสชนิดที่ทนต่อมลพิษสูงขึ้นอยู่เท่านั้น หรือพบว่ามอสเริ่มตายและมีอาการผิดปกติ แสดงว่าพื้นที่นั้นเริ่มมีปัญหาเรื่องมลพิษทางอากาศ
- มอสในห้องปฏิบัติการ เลี้ยงไว้ปราศจากมลพิษ แล้วนำไปแขวนไว้ตามจุดต่าง ๆ เป็นเวลาหลายสัปดาห์ เพื่อนำกลับมาเข้าห้องแล็บตรวจวัดปริมาณสารพิษหรือโลหะหนักที่สะสมอยู่ในตัวมอส ทำให้เราทราบว่าอากาศในแต่ละจุดมีมลพิษสะสมอยู่มากน้อยแค่ไหน
เห็นได้ว่า มอส มีประโยชน์มีความสามารถในการตรวจและกรอง โลหะหนัก ก๊าซพิษและมลพิษทางอากาศ และชี้จุดพื้นที่วิกฤตที่มีความหนาแน่นของมลพิษสูงเกินมาตรฐานได้ ซึ่งการปลูกและการรักษาพันธุ์มอส ก็สามารถช่วยลดโลกร้อนและปกป้องชั้นบรรยากาศโอโซนของโลก
ปัจจุบันนี้นาผมไม่เหลือโพนต้นไม้ที่มีมอสแล้วนะ เพื่อน ๆ ยังเคยเจอมอสในธรรมชาติไหมครับ แต่อย่าไปทำลายเหมือนกับ สว.คนดังนะ เพราะในบางประเทศผิดกฎหมายเลยนะครับ ลองค้นหาใน Google ว่า สว. คนดังในไทยนอนทับลาวามอสที่ไอซ์แลนด์
.JPG)