บ้านบะหว้า กับความสำเร็จการรวมวิสาหกิจชุมชน

ในยุคที่ต้นทุนการผลิตภาคการเกษตรพุ่งสูงขึ้น "ทางรอด" ของเกษตรกรไทยไม่ใช่เพียงแค่การขยันทำนา แต่คือการ "รวมกลุ่มเพื่อสร้างอำนาจต่อรอง" ดังเช่นตัวอย่างความสำเร็จของ วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรบะหว้าสามัคคี หมู่ที่ 7 บ้านบะหว้า ต.บะหว้า อ.อากาศอำนวย จ.สกลนคร ที่สามารถเปลี่ยนความทุกข์จากหนี้สินและต้นทุนแพง ให้กลายเป็นรายได้และการพัฒนาที่จับต้องได้

1. จุดเริ่มต้นจากปัญหา สู่การรวมพลังผลิตและบริการ

ย้อนกลับไปปี 2566 เกษตรกรบ้านบะหว้าต้องเผชิญกับวงจรปัญหาเดิม ๆ คือ ค่าเมล็ดพันธุ์ข้าวและปุ๋ยเคมีที่รมีราคาสูงขึ้น จนหลายครัวเรือนต้องกู้หนี้ยืมสินมาลงทุน นายจรูญ นาขะมิ้น ในฐานะผู้ใหญ่บ้าน หมู่ที่ 7 จึงได้เริ่มระดมแนวคิดและชวนชาวบ้านที่มีเป้าหมายเดียวกัน 30 ท่าน จัดตั้งวิสาหกิจชุมชนขึ้น โดยมีข้อตกลงระดมทุนซื้อ "หุ้นคนละ 1,000 บาท" เพื่อสร้างกองทุนหมุนเวียนในการจัดซื้อปัจจัยการผลิตในราคาขายส่ง

2. การบริหารจัดการ "กำไรกลับคืน สมาชิกยั่งยืน"

หัวใจสำคัญที่ทำให้กลุ่มเติบโตจนมีสมาชิกเพิ่มเป็น 40 คนในปี 2569 คือกติกาที่โปร่งใสและเป็นธรรม เมื่อกลุ่มรวมตัวซื้อปัจจัยการผลิตได้ถูกลง ส่วนต่างราคาที่เกิดขึ้นไม่ได้หายไปไหน แต่ถูกบริหารจัดการเป็น 2 ส่วน

ส่วนที่ 1 สมทบเข้ากองทุนกลุ่มเพื่อเตรียมปันผลประจำปี
ส่วนที่ 2 คืนกำไรทางตรงให้สมาชิก เช่น การได้ซื้อเมล็ดพันธุ์/ปุ๋ยในราคาถูก หรือแม้แต่การ "ยืมเมล็ดพันธุ์ไปปลูกก่อน จ่ายเงินหลังเก็บเกี่ยว" ซึ่งช่วยลดภาระกระแสเงินสดในครัวเรือนได้อย่างมหาศาล

3. ยุทธศาสตร์ "ต้นน้ำ-กลางน้ำ-ปลายน้ำ"

เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ครบวงจร กลุ่มบะหว้าสามัคคีได้วางแผนธุรกิจไว้อย่างเฉียบคม

ต้นน้ำ (การผลิต)

แผน > การผลิตก้อนเชื้อและเปิดดอกเห็ดเศรษฐกิจ โดยการสนับสนุนจาก มรภ.สกลนคร เน้นการแชร์ทักษะและเทคโนโลยี
ผลลัพธ์ > กองทุน 20,000 บาท เพิ่มรายได้ให้ 34 ครัวเรือน

กลางน้ำ (การเรียนรู้)

แผน > พัฒนาเป็น ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง สนับสนุนโดย ธกส. ผลิตปุ๋ยหมักและปุ๋ยไส้เดือน
ผลลัพธ์ > กองทุน 200,000 บาท สร้างอาชีพวิทยากร/แรงงานให้สมาชิก 17 คน

ปลายน้ำ (การตลาด)

แผน > บริหารจัดการเมล็ดพันธุ์ข้าวและปุ๋ยเคมี เพื่อลดต้นทุนการทำนาปี
ผลลัพธ์ > หุ้นกองทุนรวม 270,000 บาท สมาชิก 40 คนได้รับปันผล

4. ปัจจัยแห่งความสำเร็จ

อะไรที่ทำให้ "บะหว้าสามัคคี" แข็งแกร่ง? คำตอบอยู่ที่ 4 เสาหลักนี้

ผู้นำมีวิสัยทัศน์ ผู้ใหญ่บ้านนายจรูญ นาขะมิ้น ไม่ได้เป็นแค่ผู้นำปกครอง แต่เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่เชื่อมประสานหน่วยงานภายนอกได้ดี
การเรียนรู้ไม่สิ้นสุด สมาชิกไม่ได้แค่ทำตามสั่ง แต่มีการไปศึกษาดูงานและนำเทคโนโลยีกลับมาประยุกต์จนเกิด "ปราชญ์ชุมชน"
ความโปร่งใสคือหัวใจ การบริหารจัดการเงินกองทุนที่มีระบบตรวจสอบได้ ทำให้สมาชิกเกิดความเชื่อมั่น
พลังเครือข่าย การได้รับการสนับสนุนจากภาคีอย่าง ธกส. และ มรภ.สกลนคร ช่วยเติมเต็มทั้งองค์ความรู้และงบประมาณ

วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรบะหว้าสามัคคี คือบทพิสูจน์ว่า "เมื่อรวมกันเราอยู่" ไม่ใช่เพียงแค่คำกล่าวอ้าง แต่เป็นกลยุทธ์การบริหารจัดการที่ช่วยลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ และสร้างความภาคภูมิใจให้กับเกษตรกรบ้านบะหว้าอย่างยั่งยืน

เรื่อง: แตงโม สกลนคร

สัมภาษณ์: นายจรูญ นาขะมิ้น